यकृताला इजा झाल्यास काय होते?

यकृत हा जगण्यासाठी अत्यावश्यक असलेल्या महत्त्वाच्या अवयवांपैकी एक आहे. ते रक्त गाळण्यापासून आणि पोषक तत्वांवर प्रक्रिया करण्यापासून ते पित्त, रक्त गोठवणारे घटक तयार करणे आणि जंतुसंसर्गाशी लढण्यापर्यंत ५०० हून अधिक महत्त्वाची कार्ये करते. ते बरगड्यांच्या पिंजऱ्याखाली पोटाच्या उजव्या बाजूला असते आणि त्याचे वजन ४ पाउंड (१.८ किलो) पर्यंत असते. यकृत पचनास मदत करते, टाकाऊ पदार्थ बाहेर टाकते आणि संपूर्ण आरोग्यास आधार देते. जर त्याला गंभीर इजा झाली, तर व्यक्तीच्या जगण्यासाठी अवयव प्रत्यारोपण आवश्यक ठरते.

या लेखात, आपण यकृताचे नुकसान म्हणजे काय, त्याची कारणे आणि लक्षणे, आणि यकृताचे नुकसान झाल्यास नेमके काय घडते, याबद्दल जाणून घेणार आहोत .

यकृताचे नुकसान म्हणजे काय?

यकृताचे नुकसान म्हणजे अशी कोणतीही इजा किंवा आजार, ज्यामुळे यकृताच्या पेशी, ऊती किंवा विषारी द्रव्ये बाहेर टाकणे, प्रथिने संश्लेषण आणि पित्त उत्पादन यांसारख्या एकूण कार्यांना हानी पोहोचते.

यामध्ये सौम्य दाह (हिपॅटायटीस) ते गंभीर व्रणनिर्मिती (सिरोसिस) यांचा समावेश होतो. यकृताचे नुकसान अनेकदा संसर्ग, मद्यपान किंवा चरबीच्या संचयामुळे होते. कालांतराने, उपचार न केलेल्या नुकसानीमुळे महत्त्वाच्या प्रक्रिया विस्कळीत होतात, ज्यामुळे यकृत निकामी होण्याची शक्यता असते, ज्यात अवयव स्वतःची पुनर्निर्मिती करू शकत नाही.

यकृताला इजा झाल्यास काय होते?

जेव्हा यकृताला इजा होते, तेव्हा त्याला रक्तातील विषारी पदार्थ गाळणे आणि महत्त्वपूर्ण प्रथिने तयार करणे यांसारखी आवश्यक कार्ये पार पाडण्यास अडचण येते.

यकृताच्या तीव्र नुकसानीमुळे अचानक सूज येऊ शकते आणि ते निकामी होण्याची शक्यता असते, तर दीर्घकालीन नुकसानीमुळे हळूहळू व्रण तयार होऊन (फायब्रोसिस) सिरोसिस होऊ शकतो. यामुळे रक्तप्रवाहात अडथळा येतो, यकृताच्या शिरांमधील दाब वाढतो आणि अंतर्गत रक्तस्राव किंवा एन्सेफॅलोपॅथीसारख्या गुंतागुंतीचा धोका वाढतो.

यकृताच्या नुकसानीची कारणे काय आहेत?

संसर्गाचा प्रकार, रोगप्रतिकारक शक्तीची स्थिती, आनुवंशिकता इत्यादींवर आधारित यकृताच्या नुकसानीची अनेक कारणे आहेत. या कारणांपैकी काही खालीलप्रमाणे आहेत:

1. हिपॅटायटीस ए, बी किंवा सी सारखे संसर्ग.
2. प्राथमिक पित्तनलिका दाह आणि इतर स्वयंप्रतिरोधक यकृत रोग.
3. विल्सनचा आजार.
4. पित्तवाहिनीचा कर्करोग किंवा यकृताचा ॲडेनोमा यांसारखे कर्करोग.
5. अल्कोहोलचा दीर्घकाळ वापर.
6. यकृतामध्ये अतिरिक्त चरबी जमा होणे – नॉन-अल्कोहोलिक फॅटी लिव्हर डिसीज.
7. विशिष्ट औषधे किंवा वनस्पतीजन्य मिश्रणे.

यकृताच्या नुकसानीची लक्षणे कोणती आहेत?

सर्वसाधारणपणे, यकृताच्या नुकसानीची लक्षणे दिसू किंवा जाणवू शकत नाहीत. परंतु जर काही चिन्हे दिसलीच, तर त्यात खालील गोष्टींचा समावेश असू शकतो:

1. पोटात, पायांत आणि घोट्यांमध्ये सूज आणि वेदना.
2. त्वचा आणि डोळ्यांचा पांढरा भाग पिवळा पडणे, यालाच कावीळ असेही म्हणतात.
3. गडद रंगाची लघवी.
4. थकवा, मळमळ आणि उलट्या.
5. फिकट रंगाचे शौच.
6. त्वचेला खाज सुटणे आणि सहजपणे जखम होणे.
7. भूक न लागणे.

यकृताच्या नुकसानावर उपचार काय आहे?

यकृताच्या नुकसानीवरील उपचार पूर्णपणे निदानावर अवलंबून असतात. यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश असू शकतो:

1. जीवनशैलीतील बदल, जसे की वजन कमी करणे आणि मद्यपान कमी करणे.
2. मूळ कारणांसाठीची औषधे, जसे की हिपॅटायटीससाठी विषाणूरोधक औषधे किंवा स्वयंप्रतिरोधक विकारांसाठी रोगप्रतिकारशक्ती कमी करणारी औषधे.
3. अडथळे, ट्यूमर किंवा जलोदर निचरा यांसारख्या गुंतागुंतीसाठी शस्त्रक्रिया यांसारख्या प्रक्रिया.
4. यकृताच्या अंतिम टप्प्यातील निकामीपणामध्ये यकृत प्रत्यारोपण .

यकृताच्या नुकसानीची लक्षणे असलेल्या व्यक्तींनी कोणतीही औषधे सुरू करण्यापूर्वी तज्ञांचा सल्ला घ्यावा. आणि जर डॉक्टरांनी यकृत चाचणीची शिफारस केली असेल , तर आजच डॉ. लाल पाथ लॅब्स ॲपद्वारे ती सहजपणे बुक करा .

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

1. यकृत म्हणजे काय?
   यकृत हा बरगड्यांच्या पिंजऱ्याखाली असलेला एक महत्त्वाचा अवयव आहे, जो रक्तातील विषारी घटक काढून टाकतो, पचनासाठी पित्त तयार करतो, पोषक तत्वे साठवतो आणि चयापचय नियंत्रित करतो .
2. यकृताच्या नुकसानीची काही लक्षणे कोणती आहेत?
   यकृताच्या नुकसानीच्या लक्षणांमध्ये थकवा, सूज आणि पोटदुखी यांचा समावेश असू शकतो. व्यक्तीला कावीळ, गडद रंगाची लघवी, सहजपणे जखम होणे, खाज सुटणे आणि मानसिक गोंधळ यांसारखी इतर लक्षणे देखील जाणवू शकतात.
3. यकृताचे नुकसान ओळखण्यासाठी कोणत्या चाचण्या आवश्यक आहेत?
   यकृताच्या नुकसानीच्या चाचण्यांमध्ये यकृत चाचण्या किंवा यकृत कार्य चाचण्या (ALT/AST, बिलीरुबिन) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या रक्त चाचण्यांचा समूह , इमेजिंग (अल्ट्रासाऊंड, सीटी, एमआरआय) आणि नुकसानीची व्याप्ती व कारण तपासण्यासाठी बायोप्सी यांचा समावेश होतो.