ब्रेन ट्यूमर म्हणजे काय? लक्षणे, कारणे आणि उपचार

ब्रेन ट्यूमर (brain tumour) म्हणजे मेंदूमध्ये किंवा त्याच्या आसपास पेशींची असामान्य वाढ होणे. हे, तसेच स्पायनल ट्यूमर, सामान्यतः सेंट्रल नर्व्हस सिस्टिम (CNS) ट्यूमर म्हणून ओळखले जातात. ब्रेन ट्यूमर (brain tumour) हा घातक (कॅन्सरयुक्त) किंवा सौम्य (नॉन-कॅन्सरयुक्त) दोन्ही प्रकारचा असू शकतो.

मात्र हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की दोन्ही प्रकार जीवघेणे ठरू शकतात. या गंभीर आरोग्य समस्येबाबत जागरूकता वाढवण्यासाठी या लेखात ब्रेन ट्यूमर म्हणजे काय, ब्रेन ट्यूमर ची सुरुवातीची लक्षणे, ब्रेन ट्यूमर कशामुळे होतो आणि त्यावरील उपचार यांविषयी माहिती दिली आहे.

ब्रेन ट्यूमर म्हणजे काय?

ब्रेन ट्यूमर (brain tumour) ही मेंदूमध्ये पेशींचा गाठीसारखा समूह वाढण्याशी संबंधित एक गंभीर अवस्था आहे. सर्व ब्रेन ट्यूमरपैकी सुमारे एक-तृतीयांश कॅन्सरयुक्त मानले जातात. मात्र सौम्य ट्यूमर देखील जीवघेणा ठरू शकतो.

मेंदूमध्येच निर्माण होणाऱ्या ट्यूमरना प्रायमरी ट्यूमर म्हणतात, तर शरीराच्या इतर भागात निर्माण होऊन मेंदूत पसरलेल्या ट्यूमरना सेकंडरी ट्यूमर असे म्हणतात. याशिवाय संशोधकांनी ब्रेन ट्यूमर (brain tumour) चे 150 हून अधिक प्रकार ओळखले आहेत.

ब्रेन ट्यूमर (brain tumour) ची लक्षणे कोणती?

ब्रेन ट्यूमर (brain tumour) ची सुरुवातीची लक्षणे पुढीलप्रमाणे असू शकतात:

1. डोकेदुखी किंवा डोक्यात दाब जाणवणे (सकाळी अधिक वाढू शकते)
2. वारंवार होणारी तीव्र डोकेदुखी
3. उलटी आणि मळमळ
4. धूसर दिसणे, दृष्टी कमी होणे किंवा दुहेरी दिसणे
5. हात किंवा पायातील संवेदना कमी होणे
6. संतुलन राखण्यास अडचण
7. बोलण्यात अडथळे
8. सामान्य गोष्टींबाबत गोंधळ
9. स्मरणशक्तीच्या समस्या
10. व्यक्तिमत्त्व किंवा वर्तनात बदल
11. ऐकण्यास त्रास
12. चक्कर येणे (व्हर्टिगो)
13. वजन वाढणे

ब्रेन ट्यूमर कशामुळे होतो?

जरी नेमके कारण अज्ञात असले तरी ब्रेन ट्यूमर (brain tumour) साधारणपणे मेंदूमध्ये किंवा त्याच्या आसपासच्या पेशींमध्ये DNA मध्ये होणाऱ्या बदलांमुळे निर्माण होतो, ज्यामुळे पेशींची अनियंत्रित आणि असामान्य वाढ होते. या अवस्थेची काही जोखीम कारणे म्हणजे अनुवंशिक विकार, वाढते वय आणि किरणोत्सर्गाचा संपर्क.

ब्रेन ट्यूमर (brain tumour) वर उपचार कसे केले जातात?

ब्रेन ट्यूमर (brain tumour) च्या उपचारांमध्ये मेंदूची शस्त्रक्रिया, रेडिएशन थेरपी, ब्रॅकिथेरपी (ट्यूमरजवळ शस्त्रक्रियेद्वारे रेडिओॲक्टिव्ह कॅप्सूल बसवणे), केमोथेरपी, रेडिओथेरपी, इम्युनोथेरपी आणि टार्गेटेड थेरपी (निरोगी पेशींना नुकसान न करता विशिष्ट कॅन्सर पेशींवर परिणाम करणारी औषधे) यांचा समावेश होतो.

आता ब्रेन ट्यूमर कशामुळे होतो आणि ब्रेन ट्यूमर ची सुरुवातीची लक्षणे याबाबत माहिती असल्यामुळे व्यक्ती वेळेवर उपचार घेण्यासाठी अधिक सज्ज होऊ शकतात. वर नमूद केलेली लक्षणे जाणवल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा आणि वेळेवर उपचारासाठी Dr Lal PathLabs app येथे आवश्यक चाचण्या करून घ्याव्यात.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

1. ब्रेन ट्यूमर म्हणजे काय?
   ब्रेन ट्यूमर (brain tumour) ही मेंदूच्या आत किंवा आसपास पेशींची असामान्य वाढ होण्याची अवस्था आहे. तो सौम्य (नॉन-कॅन्सरयुक्त) किंवा घातक (कॅन्सरयुक्त) दोन्ही प्रकारचा असू शकतो.
2. ब्रेन ट्यूमर कशामुळे होतो?
   ब्रेन ट्यूमर (brain tumour) चे नेमके कारण माहित नाही. मात्र साधारणपणे मेंदूमध्ये किंवा त्याच्या आसपासच्या पेशींमध्ये DNA मध्ये होणाऱ्या बदलांमुळे पेशींची अनियंत्रित आणि असामान्य वाढ होऊन तो विकसित होतो.