हिपॅटायटीस बी म्हणजे काय? कारणे, हिपॅटायटीस लक्षणे आणि उपचार

भारतामध्ये सुमारे ४ कोटी लोकांना हिपॅटायटीस बी विषाणू (HBV) चा संसर्ग आहे. हिपॅटायटीस बीचे मुख्य कारण HBV असून, ही एक गंभीर अवस्था आहे जी यकृताचे मोठे नुकसान करू शकते आणि यकृताच्या कर्करोगाचा धोका वाढवू शकते.

प्रभावित व्यक्तींची मोठी संख्या हिपॅटायटीस बीला एक महत्त्वाचा सार्वजनिक आरोग्याचा प्रश्न बनवते, त्यामुळे लवकर निदान आणि वेळेवर वैद्यकीय हस्तक्षेप का आवश्यक आहे हे अधोरेखित होते.

या लेखात हिपॅटायटीस बी म्हणजे काय, त्याची कारणे, हिपॅटायटीस लक्षणे आणि प्रतिबंध यांची माहिती दिली आहे.

हिपॅटायटीस बी म्हणजे काय?

हिपॅटायटीस बी हा यकृतावर हल्ला करणारा आणि सूज निर्माण करणारा विषाणूजन्य संसर्ग आहे. जगभरातील हा सर्वात सामान्य यकृत संसर्ग आहे. हा संसर्ग दोन प्रकारे होऊ शकतो:

1. तीव्र हिपॅटायटीस, जो अल्पकालीन असतो आणि सहसा कोणत्याही उपचारांची आवश्यकता नसते. यामध्ये लक्षणे दिसून येत नाहीत.
2. दीर्घकालीन हिपॅटायटीस, हा सर्वात धोकादायक प्रकार असून तो यकृत निकामी होणे, कर्करोग तसेच यकृताला चट्टे पडणे किंवा सिरोसिस यास कारणीभूत ठरू शकतो.

हिपॅटायटीस बी कशामुळे होतो?

हिपॅटायटीस बीचे कारण HBV आहे, जो मासिक पाळीतील स्त्राव, वीर्य किंवा योनीस्त्राव, लाळ, गर्भजल किंवा रक्त यांसारख्या शारीरिक द्रवांद्वारे पसरू शकतो.

तो खालील प्रकारे पसरू शकतो:

1. संसर्गित व्यक्तीसोबत लैंगिक संबंध.
2. संसर्गित रक्ताने दूषित सुया एकत्र वापरणे.
3. प्रसूतीदरम्यान संसर्गित आईकडून बाळाला संसर्ग होणे.

हिपॅटायटीस बीची लक्षणे कोणती आहेत?

हिपॅटायटीस बी ओळखणे कठीण ठरू शकते, कारण विशेषतः मुले आणि काही प्रौढांमध्ये सुरुवातीला संसर्ग झाल्यावर कोणतीही लक्षणे दिसून येत नाहीत.

लक्षणे दिसू लागल्यास, ती सहसा संसर्गानंतर १ ते ४ महिन्यांमध्ये विकसित होतात आणि त्यामध्ये पुढील गोष्टींचा समावेश असू शकतो:

सामान्य लक्षणे:

1. थकवा आणि अशक्तपण
2. भूक न लागणे
3. मळमळ आणि उलटी
4. पोटदुखी, विशेषतः उजव्या वरच्या भागात (जिथे यकृत असते)
5. ताप
6. सांधेदुखी

यकृताशी संबंधित लक्षणे:

1. काविळ, ज्यामुळे त्वचा आणि डोळ्यांचा पांढरा भाग पिवळा पडतो
2. गडद रंगाची लघवी
3. फिकट किंवा मातीसारख्या रंगाची शौच

हिपॅटायटीस बीपासून बचाव कसा करावा?

तीव्र हिपॅटायटीस बीसाठी कोणताही विशिष्ट उपचार नसल्यामुळे प्रतिबंध अधिक महत्त्वाचा ठरतो. जरी द्रवपदार्थ घेणे निर्जलीकरण टाळण्यासाठी मदत करत असले तरी. दीर्घकालीन हिपॅटायटीस बीचा उपचार रुग्णाच्या लक्षणांवर आणि एकूण आरोग्यावर अवलंबून असतो आणि सामान्यतः औषधे तसेच शस्त्रक्रिया यांचा समावेश असतो.

संसर्ग टाळण्यासाठी खालील सर्वात प्रभावी उपाय आहेत:

1. हिपॅटायटीस बीची लस घेणे
2. लैंगिक संबंधांच्या वेळी कंडोमचा वापर करणे
3. वैयक्तिक वस्तू एकमेकांसोबत वापरू नयेत
4. अमली पदार्थांच्या सुया एकत्र वापरणे टाळणे

हिपॅटायटीस बी असलेल्या अनेक लोकांमध्ये लक्षणे दिसून येत नसल्यामुळे, हा विषाणू कसा पसरतो हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. तसेच, लसीकरण करून घेणे, सुरक्षित लैंगिक संबंध पाळणे आणि सुया किंवा वैयक्तिक वस्तू एकमेकांसोबत वापरणे टाळल्यास संसर्गाचा धोका मोठ्या प्रमाणात कमी होऊ शकतो.

वरील लक्षणे कोणाला जाणवत असल्यास त्यांनी त्वरित प्रतिबंधात्मक उपचारांसाठी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा आणि Dr Lal PathLabs apps, हिपॅटायटीस बी चाचणी बुक करावी. चाचणी अहवाल लवकर मिळवण्यासाठी आत्ताच app डाउनलोड करा!

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

1. हिपॅटायटीस बीचा अर्थ मराठीत काय आहे?
हिपॅटायटीस बी हा यकृताचा विषाणूजन्य संसर्ग आहे ज्यामुळे यकृतामध्ये सूज येते आणि यकृताचे नुकसान, यकृताचा कर्करोग तसेच सिरोसिस होऊ शकतो.

2. हिपॅटायटीस बी कशामुळे होतो?
हिपॅटायटीस बी विषाणूमुळे हिपॅटायटीसचा संसर्ग होतो. तो शारीरिक द्रवांशी किंवा संसर्गित रक्ताशी संपर्क आल्याने पसरतो.